Cyfrowy świat w ludzkim mózgu

dr Grzegorz Osiński

Nasze aktywności w cyfrowym świecie zaczynają dominować w życiu codziennym. W świecie medioznawców toczy się merytoryczna dyskusja dotycząca zarówno korzyści jak zagrożeń jakie niesie z sobą cyfryzacja i ogólna dostępność sieciowych technologii komunikacyjnych. Brakuje jednak rzeczowego opracowania, które analizowałoby problem, w jaki sposób współczesny świat cyfrowy wpływa na naturalne własności ludzkiego mózgu. Neuroscience pozwala nam już odpowiedzieć na niektóre pytania, na które jeszcze dekadę temu nie umieliśmy znaleźć odpowiedzi. Praca niniejsza ma stanowić przyczynek do dyskusji nad problemem dotyczącym zachowania ludzkiego mózgu w świecie cyfrowej informacji.

Dzisiaj młodzi ludzie bardzo dużo uwagi przywiązują do higieny, do zdrowia i jest to bardzo dobre postępowanie. Dużym zainteresowaniem cieszą się portale dotyczące diety, dbałości o swoje ciało oraz ładny wygląd. Ilość specyfików przeznaczonych do pielęgnacji skóry, włosów czy też zębów jest ogromna. Portale dotyczące specyficznych diet pozwalających osiągnąć praktycznie wszystkie zakładane cele biją rekordy popularności. Coraz większa część społeczeństwa uprawia amatorsko sporty, biega i jeździ na rowerze, mądrze dbając o swoje ciało. Jednak powinno budzić zdziwienie, że w sieci jest tak mało poradników, które mogły by nas nauczyć jak dbać o narząd, który pozwala nam myśleć i czuć. Przecież wszystkie nasze aktywności są kontrolowane przez mózg, bez jego prawidłowej pracy nie będziemy mogli dbać ani o nasze ciała ani o aktywność intelektualną. Co powinniśmy robić aby nasz mózg rozwijał się prawidłowo i działał właściwie w naturalnym środowisku?

Przecież zostaliśmy stworzeni do życia w rzeczywistym świecie, więc czy w sztucznym, cyfrowym nasz mózg będzie pracował tak samo? Przecież w świat wirtualny zanurzamy się wpatrzeni w monitor komputera, który jest płaski, ale imituje często rzeczywistość trójwymiarową. Czy to, co obserwujemy na takim monitorze jest naturalnym źródłem informacji dla naszego mózgu? Jako świadomi ludzie chcemy, aby nasze zachowania, zarówno w świecie rzeczywistym jak i wirtualnym, cechowała wolność wyboru. Ale czy pamiętamy jak powinniśmy definiować ową „wolność”? Jak stwierdził prof. Henryk Kiereś: „Wolność jest momentem wyboru dobra. Dziś wmawia się, że wolność to dowolność”. Czy zatem w wirtualnym świecie potrafimy być wolni i dokonywać właściwych wyborów dobra?

Aby odpowiedzieć na takie pytania musimy zrozumieć w jaki sposób pracuje nasz mózg, które jego elementy są najważniejsze i w jaki sposób realizuje on swoje naturalne funkcje. To trudne zagadnienia, całościowe podejście do problematyki związanej z pracą mózgu wymaga zdobycia informacji z szerokiego spektrum dziedzin naukowych: od biologii i chemii poprzez nauki matematyczne, psychologię i neurologię. W literaturze anglosaskiej od wielu lat dziedzina nauki zajmująca się badaniem mózgu nazywana jest neuroscience, jej odpowiednik w języku polskim to „neuronauka”. Musimy przez chwilę przyjrzeć się, choćby pobieżnie, rezultatom osiągniętym na polu tej nauki. Najprościej zacząć od przypomnienia sobie szkolnego kursu biologii, na którym dowiedzieliśmy się, iż układ nerwowy człowieka składa się ze specyficznych komórek zwanych neuronami. Komórki te przystosowane są do „przełączania” impulsów nerwowych w strukturach sieci, które zbudowane są z wielu miliardów neuronów. Chociaż intuicyjnie trudno jest nam zrozumieć w jaki sposób impulsy przekazywane pomiędzy komórkami nerwowymi mogą tworzyć nasze odczucia i zachowania, to jednak współczesna nauka potrafi już wyjaśnić wiele procesów, które mają swój początek w aktywności neuronalnej a przejawiają się w skomplikowanych funkcjach całego organizmu człowieka.

Dodaj komentarz